Bomby lotnicze

strona główna

Bomba odłamkowa 1 kg
Bomba ta służyła do niszczenia odkrytych celów żywych. Składała się z lanej skorupy o kształcie owalnym z owalną częścią denną i bezwładnościowego zapalnika uderzeniowego. Bomby te można było zabierać do samolotu wyłącznie w specjalnych skrzyniach - kasetach zawieszanych w wyrzutnikach samolotu. Po załadowaniu bomb do kaset obsługa wyjmowała zawleczki z zapalników. Po odszukaniu celu obserwator zwalniał dźwignię wyrzutnika pokrywy kaset, a odbezpieczone bomby wypadały na zewnątrz. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym. Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 150mm
Średnica bomby 45mm 
Masa bomby 1,025kg 
Masa materiału wybuchowego 0,08kg 
Masa zapalnika 0,37kg

Bomba odłamkowa 12,5 kg PuW
Bomba ta służyła do niszczenia celów żywych i była produkowana w trzech wersjach - dziennej, nocnej i szturmowej, różniących się nieznacznie. Była uzbrojona w zapalnik uderzeniowy odśrodkowy o działaniu natychmiastowym lub ze zwłoką, zależnie od nastawienia. Ze względu na odbezpieczenie zapalnika pod działaniem siły odśrodkowej,  brzechwy (statecznika) bomby były na końcach zagięte, wymuszając wirowy ruch bomby odłamkowej podczas lotu do celu. Minimalna wysokość zrzutu tych bomb wynosiła 300 m. Bomba odłamkowa nocna miała taką samą budowę, jak poprzednia, lecz w dennej części skorupy mieściła się puszka ze świetlnym materiałem sygnalizacyjnym, dającym silny błysk. Bomba odłamkowa szturmowa (oznaczenie niemieckie J.FI) służyła do bombardowania celów żywych z niskiego pułapu - do 150 m. Miała bardziej odgięte skrzydełka brzechwy (statecznika), co powodowało szybsze jej wirowanie, gwarantując wcześniejsze odbezpieczenie się zapalnika. W tylnej części skorupy posiadała puszkę z dymnym materiałem sygnalizacyjnym.
Dane techniczne
Długość bomby 750 mm 
Średnica bomby 90 mm 
Grubość ścianek skorupy w największej średnicy 15 mm 
Grubość ścianek w tylnej części skorupy 12 mm 
Masa bomby 11,5 kg 
Masa materiału wybuchowego 1,20 kg 
Masa zapalnika 1,05 kg

Bomba odłamkowa 75 kg PuW
Bomba ta była przeznaczona do niszczenia celów żywych, bardziej odpornych na działanie odłamków, np. ludzi w pojazdach mechanicznych, obsługi dział i lekkich pojazdów opancerzonych. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym. Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 1700 mm 
Średnica bomby 160 mm
Masa bomby 74 kg 
Masa materiału wybuchowego 20 kg 
Masa zapalnika 1,05 kg

Bomba burzaca 50 kg PuW
Bomba ta była przeznaczona do niszczenia lżejszych umocnień polowych, np. schronów bojowych i magazynów. Stosowano do niej zapalniki uderzeniowe z krótką zwłoką lub minowe.Bomby malowano farbą olejną w kolorze szarym. Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 1700 mm 
Średnica bomby 162 mm 
Masa bomby 50 kg 
Masa materiału wybuchowego 17 kg 
Masa zapalnika 3,80 kg

Bomba burząca 100 kg PuW
Bomba ta była przeznaczona do niszczenia średnich umocnień i schronów bojowych oraz mniejszych obiektów na zapleczu nieprzyjaciela. Swą budową przypominała bombę 50 kg PuW, różniąc się od niej wymiarami oraz dodatkowym zapalnikiem dennym, zwiększającym niezawodność jej działania. Była podwieszona w wyrzutnikach jedynie w położeniu poziomym. Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 1830 mm 
Średnica bomby 250 mm 
Masa bomby 100 kg 
Masa materiału wybuchowego 40 kg
Masa zapalnika przedniego 3 kg 
Masa zapalnika dennego 1,75 kg

Bomba burząca 300 kg PuW
Bomba była przeznaczona do niszczenia silnie umocnionych obiektów obronnych na froncie oraz różnego rodzaju zakładów przemysłowych na zapleczu frontu, pracujących na potrzeby walczących wojsk. Jej budowa była identyczna z bombą burzącą 100 kg PuW. Do uzbrojenia bomby służyły zapalniki głowicowe i denne, jak w bombie burzącej 100 kg PuW. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 2750 mm
Średnica bomby 365 mm
Masa bomby 300 kg
Masa materiału wybuchowego 185 kg
Masa zapalnika głowicowego 3 kg
Masa zapalnika dennego 1,715 kg

Bomba zapalająca 1 kg "elektron"
Bomba ta była przeznaczona do niszczenia obiektów przemysłowych i magazynów na zapleczu frontu przy masowych zrzutach na te cele, przez wywoływanie rozległych pożarów. Składała się ze skorupy wykonanej z elektronu, mieszanki zapalającej, mieszanki podpałowej, brzechwy. Elektron był stopem magnezu i aluminium z domieszką cynku. Mieszanka zapalająca składała się ze sprasowanego proszku magnezu, tlenku żelaza i krzemu. W skład mieszanki podpałowej wchodził chloran potasu, magnez i tlenek żelaza. W głowicową część skorupy bomby był wkręcony kadłub zapalnik. Przed załadunkiem bomb do samolotu obsługa odbezpieczała je, wkładając odbezpieczone bomby do specjalnych kaset. Kasety zawieszano w wyrzutnikach samolotów. Bomby pochodziły z zapasów niemieckich. 
Dane techniczne
Długość bomby 352 mm 
Średnica bomby 50 mm 
Masa bomby 0,968 kg

Bomba zapalająca 5 kg PuW
Bomba ta służyła do niszczenia obiektów drewnianych, magazynów mundurowych, składów paliw, spichlerzy itp. przez wywoływanie w nich pożarów. Jej ładunek zapalający składał się z mieszaniny benzyny, nafty i parafiny, a masę rozpalającą - sprasowany proszek aluminium, żelaza i saletry barowej. Bombę zapalającą uzbrajano w zapalnik uderzeniowy, natychmiastowy, z odbezpieczeniem odśrodkowym i zawieszano w wyrzutnikach samolotów tak, jak bomby odłamkowe 12,5 kg. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze czarnym. Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 758 mm 
Średnica bomby 90 mm 
Masa bomby 5 kg 
Masa mieszanki zapalającej 1 kg 
Masa zapalnika 0,760 kg

Bomba zapalająca 10 kg PuW
Służyła ona do wzniecania pożarów we wnętrzach budynków po przebiciu dachów i stropów. Swą budową i składem mieszanki zapalającej przypominała bombę zapalającą 5 kg PuW. Bomby były malowane farbą w kolorze czarnym. Pochodziły z zapasów niemieckich.
Dane techniczne
Długość bomby 840 mm 
Średnica bomby 135 mm 
Masa bomby 10,20 kg 
Masa mieszanki zapalającej 2,50 kg 
Masa zapalnika 1,520 kg

Bomba odłamkowa 1 kg - "myszka lotnicza" T wz. 34
Była ona przeznaczona od niszczenia celów żywych za pomocą odłamków. Ze względu na uproszczoną budowę zapalnika mogła być ładowana do samolotu jedynie w skrzyniach metalowych (po 10 szt.) dostosowanych do zawieszania w wyrzutnikach poziomych Świąteckiego SW 12 x 10. Najniższy pułap, z jakiego można było wyrzucać te bomby wynosił 150 m, co było podyktowane względami bezpieczeństwa załogi samolotu. Rozwarcie skrzyni następowało po wyrzuceniu jej z wyrzutnika i już w powietrzu wypadały z niej bomby. Bomba miała bardzo prostą konstrukcję i pod względem technologicznym była przystosowana do masowej produkcji w małych zakładach mechanicznych. Skorupę wykonywano z rury gazowej o średnicy 1 cala i wspawywano w nią dno z blachy stalowej. Na dennej części bomby zawalcowywano brzechwę (statecznik) z trzema blaszanymi skrzydełkami. W głowicową część bomby wkręcano bardzo prosty zapalnik uderzeniowy. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym.
Dane techniczne
Długość bomby 360 mm 
Średnica bomby 34 mm 
Masa bomby 0,80 kg

Bomba odłamkowa 12 kg wz. 27
Był to pierwszy model bomby lotniczej opracowanej w kraju w roku 1927, wzorowany na bombie niemieckiej 12,5 kg PuW. Służyła do niszczenia celów żywych za pomocą odłamków. Opracowano dla niej polski zapalnik wz. PG-27, będący uproszczoną wersją zapalnika niemieckiego. Oba zapalniki były zamienne. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym.
Dane techniczne
Długość bomby 692 mm 
Średnica bomby 90 mm 
Masa bomby 12,0 kg

Bomba odłamkowa 12 kg FA wz. 35 i 36
Była ona kolejnym modelem bomby odłamkowej opracowanej w roku 1935 i produkowanej w Fabryce Amunicji nr 1 w Skarżysku do roku 1939. Miała kształt kroplowy, oraz brzechwę o czterech skrzydełkach wzmocnionych rozpórkami z blachy stalowej. Ładunek wybuchowy bomby stanowił topiony trotyl lub kwas pikrynowy, a wzmacniaczem były te same materiały wybuchowe, lecz w stanie prasowanym. Bomba była uzbrojona w zapalnik wtłoczeniowy z odbezpieczeniem wiatraczkowym  48/60 FA wz. 35. Odmianą bomby 12 kg wz. 35 był wz. 36 opracowany na zamówienie Bułgarii. Różnił się on od wz. 35 węższymi i bardziej wydłużonymi skrzydełkami brzechwy umożliwiającymi wieszanie bomby w wyrzutnikach pionowych stosowanych w lotnictwie bułgarskim. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym.
Dane techniczne
Długość bomby 645 mm 
Średnica bomby 90 mm 
Masa bomby 12 kg

Bomba lotnicza 50 kg wz. 29
Bomba ta była przeznaczona do niszczenia umocnień polowych takich jak schrony, składy amunicji i sprzętu wojskowego. Początkowo tłoczono skorupy tych bomb z bloków stalowych, obrabiając je na tokarkach z zewnątrz i od wewnątrz. W celu zmniejszenia kosztów produkcji zastosowano grubościenne rury stalowe bez szwu. Wytwarzało je w swoich zakładach Towarzystwo Starachowickich Zakładów Górniczo-Hutniczych, SA w Starachowicach. Bomby były malowane farbą olejną w kolorze szarym.
Dane techniczne
Długość bomby 1158 mm 
Średnica bomby 195 mm 
Masa bomby 50 kg

Bomba lotnicza 50 kg T wz. 32
Bomba ta była przeznaczona do niszczenia lżejszych umocnień polowych. Stanowiła ulepszony model bomby 50 kg wz. 29. Przypuszczalnie zastosowano przy jej produkcji mniej pracochłonną technologię, zyskując na kosztach wytwarzania elementów metalowych. Zmierzały ku temu prace nad wz. 29 i bombą 100 kg Z wz. 31. Miała ona wymiary zbliżone do wz. 29.

Bomba lotnicza 100 kg Ż wz. 31
Należała ona do bomb burzących, przeznaczonych do niszczenia lotnisk, urządzeń kolejowych, magazynów i na froncie - ciężkich schronów bojowych. Do działania minowego uzbrajano ją w zapalnik ze zwłoką. Przy zastosowaniu zapalnika natychmiastowego działała podmuchem. Bomby te były malowane farbą olejną w kolorze szarym. Części metalowe były wytwarzane przez zakłady Towarzystwa Starachowickich Zakładów Górniczo-Hutniczych, SA w Starachowicach. Jej konstruktorem był mjr inż. A. Żebrowski.
Dane techniczne
Długość bomby 1400 mm 
Średnica bomby 275 mm 
Masa bomby 100 kg

Bomby cylindryczne 50, 100 i 200 kg serii BS
Zastosowanie w nowoczesnych, szybkich samolotach bombowych wewnętrznych wyrzutników skrzydłowych i kadłubowych stworzyło przed specjalistami uzbrojenia problem zmiany kształtów i wymiarów bomb lotniczych dostosowanych do wymiarów komór bombowych tych maszyn. Szereg takich bomb cylindrycznych opracowano w drugiej połowie 1938 roku w Biurze Studiów Spółki Akcyjnej Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich, które wykonały też części metalowe bomb w celu przeprowadzenia prób. Na podstawie pozytywnych wyników badań wybrano model bomby 200 kg, oznaczonej symbolem BS 530 i zatwierdzono jako wz. 39. Wykonanie pierwszej partii 100 kompletów skorup bomb cylindrycznych 200 kg BS 530 wz. 39 zlecono Spółce Akcyjnej Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich, a 100 kompletów brzechw do tych bomb zamówiono w Zakładzie Metalurgicznym "L. Kranc i T. Łempicki". 

Dane techniczne prototypów bomb serii BS

 
BS-530
200kg
BS-410
100kg
BS-430
100kg
BS-425
100kg
BS-420
100kg
BS-320
50kg
BS-330
50kg
BS-310
50kg
średnica skorupy [mm]
340,0
275,0
264,0
260,0
240,0
210,0
205,0
197,0
długość skorupy [mm]
1239,0
911,0
960,0
977,0
1040,0
694,0
746,0
810,0
długość całkowita [mm]
1593,0
1197,0
1292,0
1343,0
1392,0
990,0
1035,0
1150,0
masa skorupy [kg]
68,7
34,4
32,05
32,08
33,67
16,92
16,7
17,3
masa materiału
wybuchowego [kg]
114,3
54,3
56,6
56,52
54,68
27,78
27,07
28,52
masa całkowita [kg]
198,56
100,05
100,0
99,95
99,7
50,45
50,05
51,57

Bomba zapalająca - "myszka" wz. 32
W roku 1932 wprowadzono do uzbrojenia lotnictwa bombę zapalającą o prostej budowie, której produkcję można było zlecić małym warsztatom mechanicznym. Była uzbrojona w prosty zapalnik wtłoczeniowy. Mieszanka rozpalająca I składała się z 62% tlenku żelaza, 33,5% magnezu metalicznego oraz 4,5% krzemku wapnia. Mieszanka rozpalająca II zawierała zendry żelaznej 55%, tlenku żelaza 12,5% oraz magnezu metalicznego 32,5%. Mieszankę rozpalającą III tworzyła zendra żelazna - 70% i magnez metaliczny-30%. W celu powiększenia efektu zapalającego w następnych partiach tych bomb wydłużono skorupy i w brzechwach umieszczono ładunki stałego tłuszczu. Bomby ładowano do specjalnych kaset, po 20 szt. w każdej, które zawieszano w wyrzutnikach samolotów. Można je było zrzucać z minimalnej wysokości 100 m, gwarantującej działanie zapalnika.
Dane techniczne
Długość bomby 180 mm 
Średnica bomby 34 mm 
Masa bomby 0,220 kg

Bomba zapalająca 12 kg wz. 38
Bomba ta została opracowana w Biurze Konstrukcyjnym Zakładów "Granat", SA w Kielcach. ładunku prochu czarnego 17, rurki ogniowej 18, mieszanki zapalającej 19.
Przypuszczalnie była ona wypełniona słupkami sprasowanej mieszanki składającej się ze smoły, siarki i utleniacza lub sprasowanymi segmentami termitowymi. 
Dane techniczne
Długość bomby 705 mm 
Średnica bomby 100 mm 
Masa bomby 12 kg

Bomby dymne 10 i 50 kg G wz. 34
W latach 1934-1936 zostały opracowane dwa modele bomb dymnych 10 i 50 kg. Poddano je wszechstronnym próbom i w roku 1937 wprowadzono do uzbrojenia lotnictwa. Budową skorup i kształtem zewnętrznym przypominały bomby burzące serii BS. Materiałem dymotwórczym wypełniającym skorupę bomby był czterochlorek cyny lub kwas chlorosulfonowy. Z chwilą upadku bomby na ziemię i rozerwania skorupy przez ładunek materiału wybuchowego rozpylony w powietrzu czterochlorek cyny lub kwas chlorosulfonowy reagował energicznie z wilgocią zawartą w powietrzu, tworząc maskujący obłok białego dymu. Bomby stosowano do oślepiania nieprzyjacielskich stanowisk ogniowych lub obserwacyjnych lub do osłony działań własnych wojsk. Ponieważ Departament Lotnictwa nie przewidywał zastosowania dla mniejszych bomb dymnych, w planach produkcji Fabryki Amunicji nr 1 w Skarżysku uwzględniono na rok 1938 jedynie bomby dymne 50 kg G wz. 34.

Źródło:
"Uzbrojenie lotnictwa polskiego 1918 - 1939" A. Popiel