Balony zaporowe typu N - NN

strona główna

Pierwszą kompanię balonów zaporowych sformowano w 1923r. w 2 Batalionie Balonowym w Jabłonnie. Wyposażona była we francuskie balony typu N-NN. Balony te ustawiano w układzie tandem, N na wysokości ok. 2000m i NN na wysokości 3800 - 4500m (w zależności od siły wiatru, w praktyce wysokość ta nie przekraczała 4000m). Pluton złożony z 10 tandemów tworzył zaporę o szerokości od 2 do 3 km stosownie do odstępów między poszczególnemi tandemami. Odstępy między poszczególnemi tandemami związana jest z niebezpieczeństwem poplątania się lin sąsiednich balonów i dlatego wynosi od 200m do 600m (przeciętnie odległość ta wynosi 250m), stosownie do ukształtowania i miejscowych warunków terenu. Odległości mniejsze stosuje się w terenie równym i wolnym od przeszkód, a odległości większe w terenie nierównym i pokrytym przeszkodami, t. j. stawami, moczarami, dołami lub naprzemian piaskami, wzgórzami, co powoduje zmienne prądy powietrzne. Przy podwójnej linji zapór, poszczególne tandemy drugiej linji ustawia się w szachownicę, w przerwy między zapory pierwszej linji. W tym wypadku linje rozmieszcza się równolegle do siebie w odległości 400 - 500m. Poszczególne tandemy połączone były poziomymi linami, z których zwisały luźno pionowe liny wyposażone w specjalne haki i niewielkie ładunki wybuchowe. Samolot, po zahaczeniu o linę, ciągnął ją przez pewien czas, po czym następowała eksplozja materiału wybuchowego w bezpiecznej dla balonów odległości. Do ustawiania tandemów początkowo stosowano francuskie ściągarki typu Ballot o mocy 10KM zastąpione w latach trzydziestych przez ściągarki PZInż.
W 1936r decyzją KSUS postanowiono rozbudować oddziały balonów zaporowych. Docelowo miało być 105 plutonów z 1050 tandemami lub odpowiednio mniejszą ilością balonów pojedynczych nowego typu.
W trakcie mobilizacji w dniach 26/27 VIII 1939r. wystawiono pięć kompani po trzy plutony. Kompanie 4 i 5 postawiła zapory w Warszawie, gdzie działały do 6/7 września. Plutony pozostałych kompani rozlokowano w poznańskim, na Śląsku, Białej Podlaskiej, Lublinie i Mielcu. Nie wszędzie jednak postawiono zapory.

(31kB)

Balon typu NN

N
NN
długość [m]
17,3
17,3
średnica max. na pułapie [m]
5,2
5,725
objętość: na ziemi/na pułapie [m3]
168/215
172/280
masa własna [kg]
103
117
dopiszczalna prędkość wiatru [m/s]
15
20
Lina uwięzi górnego balonu NN ma 3mm średnicy i 2500 m długości; waży około 75kg, jej wytrzymałość na zerwanie wynosi 700kg.
Lina uwięzi balonu dolnego N , o średnicy 4mm, ma 2000m. długości i wytrzymałość na zerwanie, wynoszącą 1100kg; waży 90kg.
Tandem kosztował 31.846 złotych, w tym balony po 10.143 złote za sztukę.

Obsługę posterunku balonów zaporowych stanowi zastęp manewrowy, którego zadaniem jest manewrowanie tandemem wraz z dźwigarką.
W skład zastępu manewrowego wchodzą:
a) dowódca zastępu (zastępowy),
b) 4 - ch szeregowych obsługi manewrowej balonów o numerach 1 - 4,
c) szykowacz nr. 5 (zastępca dowódcy zastępu),
d) dźwigarkowy, jako nr. 6 zastępu.
Dowódca zastępu jest dowódcą posterunku balonów zaporowych; kieruje on wszelkimi czynnościami, związanymi z manewrowaniem tandemem balonów zaporowych. Czuwa nad całością sprzętu i gotowością do użytku tegoż w każdej chwili.
Obsługę manewrową balonów stanowią szeregowi nr. 1 - 4, których czynności są związane z manewrowaniem balonami, zwłaszcza podczas marszu.
Szykowacz (krawiec i powroźnik balonowy) czuwa nad utrzymaniem balonu i sprzętu pomocniczego w należytym stanie; przegląda on dokładnie balony, zwłaszcza przed każdym wzlotem i po nim. Zauważone braki lub uszkodzenia usuwa bezzwłocznie, meldując o nich i wykonanych naprawach dowódcy posterunku. W pracy pomaga mu nr. 1 obsługi manewrowej. W razie potrzeby szykowacz zastępuje dowódcę posterunku.
Dźwigarkowy utrzymuje dźwigarkę w stanie gotowym do natychmiastowego użytku. Podobnie jak szykowacz, melduje dowódcy zastępu o wszelkich brakach, uszkodzeniach lub poczynionych naprawach dźwigarki. W razie potrzeby dowódca zastępu przydziela mu do pomocy szeregowca nr. 4.

Przy obronie celów o małej powierzchni umieszcza się zaporę nad celem, zazwyczaj od strony przypuszczalnego kierunku przylotu samolotów nieprzyjaciela, zawsze mniej więcej prostopadle do kierunku wiatru.
Linia zapory powinna przebiegać w strefie, położonej nad celem między jej granicą a środkiem, t. j. punktem, leżącym nad środkiem celu. Sposób ten należałoby jednak stosować jedynie przy obronie istotnie małych celów.
Przy obronie celów wydłużonych umieszcza się zapory balonowe, prostopadle do osi celu systemem falowym, t. j. rzutami od długości i szerokości celu oraz od ilości rozporządzalnych środków.
Przy obronie celów o kształcie rozczłonkowanym, umieszcza się zapory rzutami prostopadle do kierunku, w jakim poszczególne części celu są rozmieszczone. Przy ustawianiu zapór należy jednakże brać pod uwagę przypuszczalny ogólny kierunek lotu nad celem.
Przy obronie celu rozległego, jak np. miasta, w zasadzie ustawia się zapory poza obrębem celu, na przypuszczalnych drogach przylotu samolotów. Wysunięcie zapór poza obręb celu jest uwarunkowane względami taktycznymi i technicznymi oraz z uwagi na działanie innych środków obrony przeciwlotniczej, wydzielonych do obrony tegoż celu.
W razie, gdy artyleria przeciwlotnicza ma współdziałać z balonami zaporowymi, należy ustalić sposób ich wzajemnego rozmieszczenia, wydzielając dla nich strefy działania. Chodzi tu o oddalenie strefy działania ognia artylerii, mogącego uszkodzić znajdujące się w powietrzu balony i liny.
Odległość stanowisk artylerii od linii zapór balonowych, zasadniczo nie powinna być mniejsza, niż 9km dla dział 75mm i 12km dla dział większego kalibru.


Źródło:
"Samoloty wojskowe w Polsce 1924 - 1939" A. Morgała
"INSTRUKCJA WOJSKA BALONOWEGO tom III UŻYCIE BALONÓW ZAPOROWYCH" 1930r.
"REGULAMIN BALONÓW MANEWROWANIE BALONAMI ZAPOROWEMI" 1934r.