ckm typu C i B
broń strzelecka
strona główna


Ckm chłodzony powietrzem typu C

Prototyp broni, oznaczony symbolem km 7,9 C1, został zaprojektowany przez inż. Wawrzyńca Lewandowskiego już w 1936r. Model wykonano w Fabryce Karabinów na przełomie 1936/1937 r. na zamówienie Inspektoratu Saperów, z przeznaczeniem do umocnień polowych. W broni tej donoszenie amunicji odbywało się lewostronnie, za pomocą taśmy metalowej.
Pierwsze próby z km 7,9 C 1 przeprowadzono na początku 1937 r. Wyniki nie były najprawdopodobniej najlepsze, gdyż prace nad tą wersją km zostały przerwane.
Pod koniec 1937 r. Fabryka Karabinów wykonała na zamówienie i według wymagań Inspektoratu Saperów km chłodzony powietrzem typu C2, będący rozwinięciem wersji wcześniejszej.
Niezależnie od potrzeb saperów wyłoniła się konieczność posiadania broni tego typu w piechocie i broni pancernej. Departament Piechoty stwierdzili, że dla oddziałów piechoty pożądany byłby km ładowany za pomocą taśmy jednorazowego użytku, z masą lufy zmniejszoną do 5 kg, z zaopatrzeniem lufy w hamulec wylotowy oraz z umieszczonym wspornikiem na celownik optyczny itp. Przedstawiciele broni pancernych rozpatrywali możliwość zastosowania km chłodzonych powietrzem w wozach bojowych.
Badania km 7,9 C2 wykazały, że najsłabszą stroną konstrukcji był sposób donoszenia i sama taśma amunicyjna. Poza tym, komisja negatywnie oceniła sposób nastawiania regulatora gazowego w km, utrudnione otwieranie pokrywy, kłopotliwe usuwanie urwanych łusek z powodu niedogodnego dostępu do komory zamkowej i nabojowej oraz bardzo trudny dostęp do urządzenia gazowego. Z zalet podkreślono szybki i wygodny sposób wymiany lufy oraz możliwość błyskawicznego rozkładania (35 s) i składania (40 s) w warunkach polowych, bez użycia narzędzi.
Ostatecznie jednak komisja doszła do wniosku, że obsługa badanego km wydaje się trudniejsza niż obsługa np. ckm wz. 1930, ckm wz. 1908 czy rkm wz. 1928.
W czasie kiedy trwały próby z km 7,9 C2 Fabryka Karabinów opracowywała jego wersje rozwojowe.
Dla piechoty zaprojektowano km 7,9 C3 charakteryzujący się lekką lufą o masie do 5 kg, taśmie parcianej lub papierowej, z obustronnym donoszeniem. Broń ta miała być wykonana do 20.05.1938 r. Niezwykle interesującym projektem było zastosowanie w tym modelu do donoszenia amunicji taśmy papierowej.
Fabryka Karabinów przystąpiła do opracowywania specjalnie dla broni pancernej modelu oznaczonego C4. Miał on się charakteryzować zastosowaniem taśmy przegibnej lub rozsypującej się, odmiennym zamocowaniem broni oraz umieszczeniem specjalnych wślizgów na lunetę.
Tymczasem, Inspektorat Saperów, wobec nie najlepszych rozwiązań konstrukcyjnych modelu C2, zdecydował, że do swojego wyposażenia wprowadzi model C4, który miał służyć przede wszystkim obiektom fortyfikacyjnym.
Do izb bojowych przewidywano zastosowanie podwójnie sprzężonych km 7,9 C4, do których podstawę oznaczoną P2 I B wykonała Zbrojownia nr 2 na Pradze w Warszawie.
Przeprowadzone badania km 7,9 C4 wypadły one bardzo dobrze. Broń działała sprawnie i nie zanotowano ani jednego zacięcia.
Prace nad km 7,9 C4 były kontynuowane do wybuchu wojny, gdyż zapotrzebowanie na broń tego typu było w WP bardzo duże. Szczególnie zainteresowane km typu C było Dowództwo Broni Pancernej, które przewidywało uzbrojenie w nie nowych wozów bojowych, takich jak: czterokołowego samochodu pancernego z napędem na obie osie zaprojektowanego na podwoziu samochodu terenowego PZInż. 303, czołgu lekkiego 14TP czy dwudziestopięciotonowego czołgu średniego, opracowanego w PZInż.
Jedyny zachowany opis działania i dane taktyczno - techniczne dotyczą km 7,9 C2. Trudno jest więc obecnie stwierdzić, jak dalece różniły się poszczególne wersje między sobą.
Karabin maszynowy chłodzony powietrzem model C2 był bronią działającą na zasadzie odprowadzenia gazów pobieranych przez otwór gazowy z przodu lufy. Gazy pchały tłok do tyłu, a wraz z nim suwadło z zamkiem. Suwadło nie było połączone z tłokiem, lecz tylko pod naciskiem sprężyny powrotnej dotykało go swym tłoczyskiem. Po przebyciu pewnej drogi tłok zatrzymywał się, natomiast suwadło i połączone z nim części wykonywały dalszy ruch w granicach przewidzianych dla normalnego samoczynnego działania broni. Powrót części do przodu następował pod wpływem działania sprężyny powrotnej. Karabin posiadał zamek typu rkm wz. 1928.
Sposób donoszenia mógł być prawo - lub lewostronny (podobnie jak w typach C3 i C4). Donośnik taśmowy znajdował się nad lufą. Wyjmowanie taśmy było możliwe dzięki otwieranej pokrywie mieszczącej w sobie zamek.
Urządzenie spustowe przystosowane było wyłącznie do prowadzenia ognia ciągłego. Naciśnięcie spustu powodowało zwolnienie suwadła, które przesuwając się do przodu, powodowało załadowanie broni, jej zaryglowanie i odpalenie. Wyrzucanie łusek było dolne. Szybkostrzelność była regulowana w sposób ciągły - ilością gazu działającego na tłok. Bezpiecznik umieszczony w chwycie broni unieruchamiał spust, zabezpieczając w ten sposób km.

 Dane techniczne km C2:
 Kaliber; 7,92 mm
 masa broni; 18,305 kg
 masa lufy z tłumikiem; 10,320 kg
 masa tłumika; 0,655 kg
 masa taśmy na 250 naboi Sc; 7,933 kg
 długość broni z tłumikiem; 1125 mm
 długość lufy z tłumikiem; 815 mm
 długość lufy bez tłumika; 720 mm
szerokość wraz z rączkami zamkowymi; 115mm
wysokość samej broni 210 mm
długość taśmy na 250 naboi 3540 mm
prędkość początkowa pocisku Sc; 780 m/s
maksymalna szybkostrzelność teoretyczna; 800 strz./min  (km 7,9mm C4 -  szybkostrzelność przy nastawieniu regulatora na 4 pierścienie – 730 strz./min, przy nastawieniu na 3 pierścienie - 680 strz./min).

Karabin maszynowy chłodzony powietrzem typu B

Z dokumentów wynika, że prace nad km typu B prowadzono równolegle z pracami nad km typu C. Można więc przyjąć, że była to broń konkurencyjna albo rezerwowa na wypadek niepowodzenia z modelem C. Karabin maszynowy 7,9B, zwany też lekkim karabinem maszynowym, zaprojektowany przez inż. G. Grzesznika i opracowany przez inż. Z. Raabego miał być przeznaczony dla piechoty. Posiadał on zamek tego samego typu co rkm wz. 1928, podobnie jak km 7,9 C2. Donośnik taśmowy, lewostronny, umieszczono pod lufą. Krzywka donośnika znajdowała się w suwadle. Wyrzucanie łusek było boczne. Donoszenie miało się odbywać za pomocą taśmy metalowej sztywnej lub przegibnej. Masa km 7,9 B była mniejsza niż modelu C2 i wynosiła ok. 15 kg. Broń ta miała łączyć w sobie zalety ckm i rkm.
Inż. L. Kowalewicz, wspólnie z W. Waszkiewiczem, zaprojektował do niej lekką uniwersalną podstawę oznaczoną symbolem PL 7,9 B.
Dalsze losy tej konstrukcji nie są znane i nie wiadomo, czy wykonano prototyp.

Źródło: "Polskie konstrukcje broni strzeleckiej" Z. Gwóźdź, P. Zarzyski