Samochody pancerne
broń pancerna
strona główna


Samochód pancerny Ford
Na wiosnę 1920r. inż. T. Tański opracował opancerzoną wersje samochodu Ford T. Zbudowano 16 lub 17 pojazdów tego typu. Samochody te wzięły m.in. udział w bitwie Warszawskiej oraz zagonie na Kowel. W latach 1927-1928 samochody pancerne Ford stopniowo wycofano z jednostek. Oznaczano je także jako Ford Tfc (czasami dodając "model 1920") inne oznaczenie to FT-B.
Dane taktyczno-techniczne: 
Masa: 1,2-1,4 t
Załoga: 2 ludzi
Wymiary: długość 325 cm, szerokość 155 cm. wysokość 173 cm, prześwit do 25 cm
Uzbrojenie: 1 lekki karabin maszynowy 7,92 mm, Maxim wz. 08/15, lub wz. 05/S, kąt ostrzału w płaszczyźnie poziomej 360°
Pancerz: nitowany z płyt walcowanych grubości: przód, boki i tył 8 mm, góra 3 mm
Napęd: silnik gaźnikowy, 4-suwowy, rzędowy, 4-cylindrowy, Ford, o moc 22 KM, chłodzony cieczą.
Układ napędowy: sprzęgło stożkowe, skrzynia przekładniowa mechaniczna planetarna 2 biegowa, napęd tylko na tylne koła
Osiągi moc jednostkowa 18,3-15,7 KM/T, prędkość 40-50 km/h, zasięg do 250 km Pokonywane przeszkody - brody głębokości 45 cm.

Samochód pancerny Peugeot
W 1920 roku zakupiono we Francji 18 sztuk tego samochodu. Od 1928r. Zaczęto je stopniowo zastępować samochodami pancernymi wz. 28. W 1935r. zostały wycofane z uzbrojenia wojska. Kilka pojazdów przekazano (lub sprzedano) Policji Państwowej, stacjonowały na Śląsku. Wozy te wzięły udział w walkach w pierwszych dniach wojny.
Dane taktyczna-techniczne: 
Masa - 3,6-4 t
Załoga - 4 ludzi (ponadto możliwość przewiezienia 2-5 żołnierzy desantu) 
Wymiary: długość 450-480 cm, szerokość 180 cm. wysokość 280 cm. (wysokość bez tarczy ochronnej dla broni i strzelca 185 cm), prześwit 25 cm.
Uzbrojenie: 1 armata 37 mm Puteaux SA 1918 lub 1 karabin maszynowy 8 mm Hotohkiss wz. 1914,kąty ostrzału obu broni w płaszczyźnie poziomej 360°
Amunicja - w wojsku polskim 40 naboi do działa, 2500 naboi do km (we francuskim użyciu do 300 naboi do działa lub do 6000 naboi do km). 
Pancerz - nitowany z płyt walcowanych grubości do 5,5 mm
Napęd - silnik gaźnikowy 4-suwowy, rzędowy, 4-cylindrowy, Peugeot typ 146, moc 40-45 KM (wg danych francuskich miał on moc 24 KM), chłodzony cieczą, 4 biegi do przodu, 1 do tyłu.
Paliwo: benzyna, pojemność zbiorników paliwa ok. 45l, zużycie do 30l/100 km, zasięg do 140km, prędkość do 40-45km/h.

rysunek samochodów wz. 29 i 34
Samochód pancerny wz. 28
W 1931 r. Wojsko Polskie dysponowało 90 samochodami pancernymi wz. 28 z czego 30 było używane do szkolenia, a w zapasie mobilizacyjnym znajdowało się 60 wozów. Część samochodów uzbrojona była tylko w karabin maszynowy, część zaś w 37mm armatę.Od roku 1934 samochody pancerne wz. 28 poczęto przebudowywać na pojazdy kołowe - samochody pancerne wz. 34.
Dane taktyczno - techniczne:
Masa - 2 - 2,3 t
Załoga - 3 ludzi
Wymiary - długość 343 - 350 cm, szerokość 135 - 140 cm, wysokość 210 - 220cm, prześwit 28 cm
Uzbrojenie - 1 armata 37 mm Puteaux SA 1918 lub 1 karabin maszynowy 7,92mm wz. 25, kąty ostrzału - w płaszczyźnie poziomej 360°, w płaszczyźnie pionowej - 10°+30°
Amunicja - 96 naboi do działa, lub 4200 naboi do km
Pancerz - nitowany z płyt walcowanych o grubości 3 - 8 mm
Napęd - silnik gaźnikowy, 4 - suwowy, rzędowy, 4 - cylindrowy, Citroen B14,  pojemność 1452 cm3, moc 20 KM przy 2100 obr./min., chłodzony cieczą.
Paliwo - benzyna, pojemność zbiorników paliwa; zasadniczy 42l, dodatkowy 17l, zużycie paliwa od 20 do 45l/100 km drogi
Układ napędowy - sprzęgło jednotarczowe suche, skrzynia przekładniowa mechaniczna z reduktorem 6 biegów do przodu, 2 biegi do tyłu.
Podwozie - konstrukcja ramowa, przednie koła zawieszone na resorach płaskich, skręty przy pomocy skrętu kół oraz przyhamowania jednej gąsienicy, koła metalowe tarczowe z ogumieniem pełnym Durasble o rozmiarach 710 x 90 lub 750 x 90 (ostatnie serie pneumatyki Michelin), gąsienice gumowe o szerokości 275 mm.
Osiągi - moc jednostkowa 7 KM/T, prędkość maksymalna 22 - 28km/h, zasięg do 275km.
Pokonywane przeszkody  wzniesienia 35°, brody głębokości 50cm.

Samochód pancerny wz. 29
W początkach 1929 r. BK Br. Panc. WIBI przystąpiło do opracowania projektu ciężkiego samochodu pancernego. Wiosną 1929r. zbudowany został pierwszy prototyp samochodu wykonany z blachy żelaznej. Podwozie dostarczyła firma "Ursus", blachy Huta "Bismarck".
Samochód pancerny wz. 29 przyjęto do uzbrojenia WP w listopadzie 1929  i oprócz prototypu zamówiono niewielką serię (już ze stalowym pancerzem), liczącą prawdopodobnie ok. 10 wozów.
W seryjnym samochodzie zastosowano podwójne kierownice i dwa stanowiska wraz z pełnymi urządzeniami sterującymi silnikiem i układem napędowym; ułatwiało to jazdę do tyłu bez potrzeby zawracania całym pojazdem. Samochód był jednak zbyt ciężki a napęd tylko na tylne koła nie pozwalał na swobodną jazdę po bezdrożach oraz pokonywanie poważniejszych przeszkód terenowych.
Zgodnie z planem "Mob" 11 batalion pancerny w CWBr. Panc.miał zmobilizować 11 dywizjon pancerny dla Mazowieckiej Brygady Kawalerii, w składzie którego znalazł się szwadron samochodów pancernych wz. 29.
Dane taktyczno - techniczne:
Masa - 4,8 t.
Załoga - 4-5 ludzi,
Wymiary -długość 521 - 549cm, szerokość 185 cm, wysokość 248 cm, prześwit 35 cm,
Uzbrojenie; 1 armata 37 mm Puteaux SA 1918 i 2 - 3 karabiny maszynowe 7,92 wz. 25, kąty ostrzału broni umieszczonej w wieży w płaszczyźnie poziomej 3600, w płaszczyźnie pionowej -30° +30°,
Prządy celownicze i obserwacyjne - 3 - 4 celowniki optyczne, lunetowe, 5 otworów obserwacyjnych w wieży i 7 w kadłubie,
Amunicja - 80 naboi do działa, 4032 naboje do km,
Pancerz; nitowany z płyt walcowanych grubości: kadłub, przód, boki i tył 9mm, góra i dno 4 mm, wieża 10 mm,
Napęd; silnik gaźnikowy, 4-suwowy, rzędowy, 4-cylindrowy, "Ursus-2A", pojemność 2722 cm3, moc 35 KM przy 2600 obr/min, chłodzony cieczą,
Układ napędowy; sprzęgło suche wielotarczowe, skrzynia przekładnia mechaniczna 4 biegi do przodu, 1 do tyłu, wał przegubowy,
Paliwo; benzyna, pojemność zbiorników paliwa ok.100 - 110l, zużycie 26-35l/1 Instalacja elektryczna - jednoprzewodowa 12V, prądnica 300W, bateria akumulatorów 90 Ah
Osiągi; moc jednostkowa 7,3 KM/T, prędkość maksymalna 35-40 km/h,
Zasięg; 380 km po drodze, 250 km w terenie
Pokonywane przeszkody - wzniesienia 10°, brody głębokości 35 cm.

Samochód pancerny wz.31
Po zakupie w 1930r. w szwajcarskiej firmie Saurer licencji na produkcję samochodów i autobusów, rozważano możliwość zbudowania ciężkiego samochodu pancernego w oparciu o podwozie samochodu ciężarowego 6 x 4. W projekcie wykorzystano wiele rozwiązań konstrukcyjnych z samochodu pancernego wz. 29. Pomimo ukończenia projektu, nie uzyskał on akceptacji wojska.
Dane techniczne:
Masa: 7,8t,
Załoga: 5 ludzi,
Wymiary: długość 700cm, szerokość 208cm, wysokość 260cm,
Uzbrojenie: 1 działko 37mm Puteaux S.A. 1918 (100 naboi)i 2-4km wz. 25 (ok. 8000 naboi),
Pancerz: nitowany, 5-12mm,
Napęd: silnik gaźnikowy, 4 suwowy, rzędowy, 6 cylindrowy Saurer o mocy 100KM, lub dieslowski 4 suwowy, rzędowy, 6 cylindrowy Saurer o mocy 84KM,

Opancerzony samochód zwiadowczy PZInż 303(4 x 4)
PZInż.w 1937 r.  rozpoczęły prace projektowe nad nowym pojazdem terenowym, o ładowności 0,8 t i napędzie na wszystkie koła. Wóz otrzymał oznaczenie fabryczne PZInż. - 303 i od początku 1939 roku poddawany był próbom trakcyjnym. Zgodnie z programem rozwoju broni pancernej na jego podwoziu planowano budowę wersji opancerzonej - lekkiego opancerzonego samochodu zwiadowczego. Koncepcję wozu, nie mającego całkowitego opancerzenia, z odsłoniętym od góry prze. działem bojowym oparto na podobnych samochodach niemieckich, amerykańskich i rosyjskich. Do budowy wersji opancerzonej miano przystąpić po całkowitym ukończeniu prób wozu podstawowego te jednakże przerwał wybuch wojny.
Projektowane dane taktyczno - techniczne:
Masa; 2,5 t,
Załoga; 2 ludzi,
Wymiary; długość ok. 400 cm, wysokość 175 cm, prześwit 25 cm,
Uzbrojenie; 1 karabin maszynowy 7,92 mm,
Pancerz; spawany z płyt walcowanych grubości 4 - 8 mm,
Napęd silnik gaźnikowy 4-suwowy, rzędowy, Polski Fiat 118 (PZInż. 157), średnica cylindrów 82 mm, skok tłoków 92 mm, pojemność 1944 cm3, stopień sprężania 6,1, moc 45 KM przy 3600 obr/min, chłodzony cieczą.
Paliwu; benzyna, pojemność zbiornika 95 l, zużycie paliwa 22 1/100 km,
Układ napędowy; sprzęgło, skrzynia przekładniowa mechaniczna 4 biegi do przodu i l do tyłu, reduktor, skrzynia rozdzielcza, wały przegubowe, mosty z mechanizmami blokującymi
Podwozie; konstrukcja ramowa, wszystkie koła napędzane, kierowane koła przednie, rozstaw osi 260 cm, rozstaw kół przednich i tylnych 145 cm, koła z ogumieniem pneumatycznym o rozmiarach 700 x 18;
Osiągi - prędkość maksymalna 60 - 75 km/h, zasięg 350 - 400 km promień skrętu 350 cm.

Źródło: "Samochody pancerne Wojska Polskiego 1918 - 1939" J. Magnuski