Haubica kal. 100mm
artyleria
strona główna


Na początku lat dwudziestych podstawowym działem polowym były armaty polowe. Dysponowano stosunkowo niewielką ilością haubic polowych: ok. 240. Były to austriackie haubice wz 1914 kal. 100mm, górskie wz. 1916 także kal.100mm oraz niemieckie haubice wz. 1916 kal. 105mm. Sytuacja ta powodowała, że w pułkach artylerii pieszej najczęściej była jedna lub dwie bateria haubic.
W pułkach artylerii lekkiej* przewidywano znaczne zwiększenie liczby haubic. Planowano, że dwa dywizjony uzbrojone będą w haubice a jeden w armaty. W tym celu przeprowadzono pertraktacje handlowe z zakładami Skoda w Pilźnie w sprawie zakupu dział oraz licencji do 100 mm haubicy wz. 1914/19. Do jej produkcji personel mający ją produkować został odpowiednio przeszkolony przy współpracy z pracownikami zakładów Skoda. Przypuszczalnie do produkcji haubic zakłady w Starachowicach przystąpiły w 1928r. Część haubic zakupiono u Skody, złożono także zamówienie na produkcję w Starachowicach w wysokości 100 haubic wz. 1914/19. Koszt jednej haubicy kształtował się przeciętnie w wysokości 147.620 zł. Przewidywano, że Starachowice wywiążą się z zamówień do 1931 r. i otrzymają nowe zamówienie na wyprodukowanie dalszych 124 haubic.
Były dwie wersje działa: A i P. Haubica wz. 1914/19P miała lufę rdzeniową, oporopowrotnik hydrauliczno - sprężynowy oraz mechanizm zmieniający długość odrzutu w zależności od kąta podniesienia lufy. Zamek klinowy, łoże dolne jednoogonowe ze stałymi lemieszami. W celu obniżenia środka ciężkości działa, oś kół wygięta była ku dołowi. Tarcza ochronna składana. Ilość naboi: wersja P 27 w przodkach i 36 w jaszczu, wersja A przodek działa 21 naboi, przodek jaszcza 24 i 27 w jaszczu. Wersja A była modernizacją haubicy wz. 1914. Wymieniono lufę na dłuższą, wzmocniono łoże oraz zainstalowano nastawnicę. W położeniu bojowym, od wersji P, była cięższa o 70kg a w położeniu marszowym o 130kg.
Przed wybuchem wojny zdołano uruchomić produkcję haubicy w Stalowej Woli.

Łącznie do wybuchu wojny zdołano wyprodukować i zakupić ok. 900 haubic, z których ok. 580 wzięło udział w walkach. Haubice znajdowały się także na uzbrojeniu pociągów pancernych.


Dane techniczne;

Ciężar w marszu [kg]; 2.270,
Ciężar na stanowisku bojowym [kg]; 1.430,
Długość [m]; 5,48,
Szerokość [m]; 1,85,
Wysokość [m]; 1,72,
Wysokość linii ognia [m]; 1,02,
Długoć lufy [w kalibrach]: 24,
Kąt ostrzału; poziomy [stopnie]; 6,
Pionowy; - 8, +48,
Donośność [m]; 9600,
Prędkość początkowa pocisku: 408 - 415 m/s
Długość odrzutu: od 1370mm przy kącie podniesieni lufy -8o do +5o, do 554mm, przy kącie podniesienia lufy 48o

W skład przyrządów celowniczych wchodzą: celownik, kątomierz działowy, kwadrant.
Na bęben celownika nasunięty jest pierścień odległościowy, na którym znajduje się 6 przedziałek w metrach dla poszczególnych ładunków. Podziałki są ponumerowane i każda określa odległość, numer podziałki odpowiada numerowi ładunku:
numer podziałkizakres podziałki [od/do]

0

700/10000

1

0/8800

2

0/7100

3

0/5500

4

0/4200

5

0/3400


Amunicja:
granat stalowy wz. 28 ciężar 14,52kg, materiał wybuchowy 2,23kg
granat wz. 31 ciężar 14,4kg,
granat stalowy wz. 23 ciężar 13,74kg, materiał wybuchowy 1,85kg
szrapnel wz. 28 ciężar 15,60kg, materiał wybuchowy 0,16kg, ilość lotek: ok 430
stalowożeliwny (wydłużony) wz. 1933
Ładunki miotające, o numerach od 0 do 5 w łusce. Ładunek 0 jest najsilniejszy i gotowy do użycia, by sporządzić ładunki od 1 do 5, należy wyjąć pokrywkę łuski i woreczki oznaczone numerami mniejszymi od żądanego po czym zamknąć łuskę pokrywką.


Szybkostrzelność:
czas strzelania:2' 5' 15'1h 3h 24h
szybkostrzelność strz/min 8 4 31,5 1,5
zużycie amunicji 16 20 4590 270 800

rys. jaszcz wz14/19P i wz 14/19A


W latach trzydziestych prowadzono prace nad nową konstrukcją, trwające do 1938r., otrzymano udany prototypy (haubica 100 mm wz. 38 St.). Powołano komisję, miającą zbadać przydatność działa pod względem balistycznym i marszowym. Komisja po przeprowadzeniu gruntownych prac w tym zakresie stwierdziła, że usterki konstrukcyjne nie są natury zasadniczej i przy ewentualnej produkcji działa mogą być łatwo usunięte. Konstrukcji haubicy 100 mm wzór 38 St. postawiono zarzut, że ma małą maksymalną donośność i należy ją zwiększyć przez wprowadzenie nowego ładunku, bez zmiany jej cech zasadniczych. Dalsze prace nad udoskonaleniem haubicy trwały nadal w 1939r. W tym roku poddano próbie nowy wzór o oznaczeniu 39 St. na poligonie w Rembertowie, gdzie uzyskano donośność około 14 tys. m. Nowy model po uwzględnieniu poprawek miał być gotowy do seryjnej produkcji w grudniu 1939r.
Przy doświadczeniach z nowym sprzętem zwracano też uwagę na to, że powinien on być dostosowany zarówno do ciągu konnego jak i motorowego w związku z pracami prowadzonymi w artylerii nad przystosowaniem dział do ciągu mechanicznego.


Ciężar 1581 kg,

Długość lufy 2658mm.
Długość w położeniu bojowym 4920mm.
Kąt podniesienia od -4° do +47°18', poziome pole ostrzału do 60°.
Szybkostrzelność przy podniesieniu 6 -  8, a przy podniesieniu 45° -  6 strzałów na minutę.
Prędkość początkowa pocisku 420 m/s.
Amunicji w przodku było 27, a w jaszczu 36 sztuk.

*na początku lat trzydziestych zmieniono nazwę: pułk artylerii pieszej na pułk artylerii lekkiej

Źródło:
"Artyleria polska 1914 - 1939: R. Łoś
"Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego 1914-39" A. Konstankiewicz
"HAUBICAPOLOWA 100 MM WZ. 14/19.P. ORAZ ROŻNICE W ODNIESIENIU DO HB POL. WZ. 14. opis i współdziałanie części." Toruń 1933r.
"SPRZĘT I AMUNICJA ARTYLERYJSKA DZIAŁOCZYNY" 1938r.
"Tablice strzelnicze do 100mm haubicy polowej wzór 14/19P" 1930r.