Armata kal. 105 wz. 1929
artyleria
strona główna


Ciężka armata wz. 1913 kal. 105mm powstała w zakładach Schneider jako modyfikacja zaprojektowanej w 1912r. 107mm (42 linie) armaty dla armii Rosyjskiej.
Pierwszymi jednostki Wojska Polskiego uzbrojonymi w tą broń były oddziały Armii Polskiej we Francji (Armii gen Hallera). Wraz z zakupami dokonanymi w latach 1919 - 1920 Wojsko Polskie, w chwili zakończenia wojny w 1920r., dysponowało 64 działami tego typu. Obok dział francuskich, posiadano także działa tego samego kalibru i oznaczeniu, wyprodukowanymi dla Włoch. Oba działa różniły się tylko nieznacznie.
13 stycznia 1930r. została zawarta umowa z firmy Schneider na dostawę dla Polski 56 armat 105mm wz. 29 oraz kupno licencji do ich produkcji. Koszt licencji miał wynieść 170 tys. dolarów w złocie, czyli około 1,500 tys. złotych. Zwiększenie przez Polskę zakupu tych armat do 96 spowodowało, że otrzymaliśmy licencję już przy obniżonej sumie wynoszącej 50 tys. dolarów.

Realizację wdrożenia do produkcji tej licencji otrzymały zakłady w Starachowicach, które miały już duże doświadczenie w wytwarzaniu haubicy 100 mm, pracowały one też nad różnymi prototypami dział. Produkcję armaty 105 mm wz. 29 rozpoczęto w Starachowicach w 1934 r., a od 1937 r. do jej wytwarzania włączyły się Zakłady Południowe w Stalowej Woli.
Armatę traktowano jako działo dalekonośne, jednak w latach trzydziestych jej donośność była już zbyt mała jak na tą kategorię dział.
W czerwcu 1939r. Wojsko Polskie posiadało 118 działa wz. 13 i 124 wz. 29 (wg innych danych 254 dział obu typów)
W chwili wybuch wojny stanowiły one uzbrojenie jednej z dwóch 3 - działowych baterii w dywizyjnych dac czynnych DP oraz jednego z dwóch dywizjonów w pac (dywizjony te składały się z trzech 4 - działowych baterii). Łącznie w 30 bateriach i 8 dywizjonach znajdowało się 186 dział obu typów.

Opis armaty wz. 13
Lufa monoblokowa długości 28 kalibrów, gwint prawoskrętny, 40 bruzd o stałym skoku i pochyleniu 7,10o. Zamek tłokowo śrubowy mimośrodowy. Oporopowrotnik hydrauliczno - pneumatyczny. Łoże dolne jednoogonowe z drążkiem kierunkowym oraz ruchomym lemieszem i tarczą pancerną. Tarcza pancerna o grubości 4mm składała się z dwóch części: dolnej, stałej i górnej ruchomej. Mechanizm celowniczy łukowy z 2 podziałkami w metrach z poziomicą poprzeczną. Przyrząd kątów położenia z podziałką od 0 do +/- 500tys., poziomica, normalne nastawienie 0. Kątomierz działowy panoramiczny. Kwadrant.

Opis armaty wz. 29
Armata wz. 29 była rozwinięciem konstrukcji armaty wz. 13. Lufa z koszulką długości 31 kalibrów, gwint prawoskrętny, 36 bruzd o zmiennym skoku o pochyleniu od 4o35' do 7o19'. Zamek śrubowy zawiasowy. Oporopowrotnik hydrauliczno - pneumatyczny. Łoże dolne dwuogonowe z tarczą ochronną. Mechanizm celowniczy łukowy z 2 podziałkami, dla ładunku 0 do 15500 a dla ładunku 1 do 13300, poziomica poprzeczna. Kątomierz działowy panoramiczny. Kwadrant.




Dane techniczne armaty:
wz. 29
wz. 13
Donośność [m]
15.200
12.500
Prędkość początkowa [m/s]
600-660
360-570
Kąt ostrzału poziomego [o]
50
6
Kąt podniesienia lufy [o]
0 +43
-0 +37
Długość [m]
6,4
6,3
Szerokość [m]
2,25
2,12
Wysokość [m]
1,95
-
Wysokość linii ognia [m]
1,435
1,22
Długość lufy [m]
3,24
2,897
Masa lufy [kg]
815
850
Masa bojowa działa [kg]
2880
2300
Obsługa
9
8
    Amunicja:
    granat stalowy wz. 14, ciężar 15,3kg, szrapnel wz. 15, granat stalowy wz. 31, ciężar 15,55kg,
  • armata wz. 13: Ładunki miotające w łuskach mosiężnych zamkniętych pokrywkami tekturowymi. Ładunek 0 najsilniejszy i niepodzielny. Ładunek 1 podzielny: by sporządzić ładunek 2 należało wyjąc pokrywkę łuski, wyjąć woreczek nr 1 i włożyć z powrotem pokrywkę.
  • armata wz. 29: Ładunki miotające w workach. Ładunek 0 najsilniejszy, worek zawierał ładunek podzielny. By sporządzić ładunek 1 należało rozwiązać worek, wyjąć wiązkę oznaczoną 0, po czym zawiązać worek. Ładunkiem 0 nie wolno było strzelać przy kątach podniesienia mniejszych niż 15o (celownik 9800).
szybkostrzelność:
czas strzelania:2' 5' 15'1h 3h 24h
armata zw. 13szybkostrzelność strz/min 8 4 31 1
zużycie amunicji 16 20 4560 180 550
armata zw. 29szybkostrzelność strz/min 6 4 31 1
zużycie amunicji 12 20 4560 180 500



Źródło:
"SPRZĘT I AMUNICJA ARTYLERYJSKA DZIAŁOCZYNY" 1938r.
"Artyleria polska 1914 - 1939: R. Łoś
"Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego 1914-39" A. Konstankiewicz
"Album do wykazu nazw amunicji" 1936r.