Trepan
powrót

Trepan, czyli świder używany podczas prac saperskich związanych z przygotowaniami do szturmu, po raz pierwszy opisany został w traktacie bizantyjskim z IV wieku p. n. e. Była to prosta konstrukcja działająca na zasadzie świdra używanego do rozniecania ognia za pomocą wałka z możliwie suchego i twardego drewna (opierając dolny koniec wałka na desce i obracając go początkowo rękami, później zaś za pomocą łuku z luźną cięciwą owiniętą wokół niego, zapalał wskutek silnego tarcia mączkę drzewną powstającą w zaglębieniu deski). Idea ta przejęta została wkrótce do wytwarzania przedmiotów przeznaczonych do wiercenia otworów.
Przejście od świdra służącego do rozniecania ognia do wiertarki nastąpiło około 4000 roku p. n. e., a w epoce machin wojennych dostosowano zapewne ówczesne wiertarki do prac wojskowych. Nie wiemy jednak, od kiedy zaczęto używać wierteł udarowych. Po raz pierwszy wspomina się o nich w literaturze dopiero w roku 1652 (udarowy świder kamienny z d'Esson).
O stosowaniu świdrów przy zdobywaniu twierdz świadczą liczne ryciny, które pojawiały się w średniowiecznych traktatach wojskowych. Zapewne było wiele sposobów kruszenia murów za pomocą trepanu, przeważnie jednak nawiercano je, po czym w otwory wkładano nasączone wodą drewniane wałki, które wskutek nocnego spadku temperatury pęczniały i rozsadzały mur. Posługiwano się też metodą zastosowaną przez saperów Hannibala podczas przekraczania Alp w roku 214 p. n. e. Wielkimi dmuchawami ogniowymi, zasilanymi sproszkowanym węglem drzewnym, ogrzewano wówczas skały, a następnie w przygotowane wcześniej otwory wlewano ocet mający lepsze właściwości penetmjące niż woda. W tym wypadku również na skutek różnic temperatur skały ulegały rozsadzaniu.